ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Φωνολογική Διαταραχή 

Ορισμός
Αποτυχία στη χρήση αναπτυξιακά αναμενόμενων ήχων της ομιλίας όπως λάθη στην παραγωγή, τη χρήση, την έκφραση ή την οργάνωση του ήχου (φωνήματος), αντικαταστάσεις ή παραλείψεις ήχων.

Χαρακτηριστικά
  • απλοποιήσεις συλλαβών (π.χ. λάπα αντί ντουλάπα)
  • αναδιπλασιασμοί συλλαβών ( π.χ. τιτί αντί για κουτί)
  • παραλείψεις φωνημάτων ή συμφωνικών συμπλεγμάτων (μωό αντί για μωρό, πίτι αντί σπίτι)
  • μετάθεση φωνημάτων (π.χ. βλιβίο αντί βιβλίο)
  • αντικαταστάσεις φωνημάτων (π.χ. φάλασσα αντί θάλασσα, λόδα αντί ρόδα, βέντρο αντί δέντρο, βελφίνι αντί δελφίνι, τσέρω αντί ξέρω)
  • αλλοίωση φωνημάτων

Πρόγνωση
Η πλειοψηφία των παιδιών που παρουσιάζουν αρθρωτικές-φωνολογικές διαταραχές ολοκληρώνουν το πρόγραμμα αποκατάστασής τους με απόλυτη επιτυχία.
Μελέτες σε παιδιά με φυσιολογική ανάπτυξη απέδειξαν ότι οι καλές γλωσσικές δεξιότητες είναι δείκτης πρόγνωσης της σχολικής επίδοσης αργότερα (Share 1995), ενώ αντίστοιχες έρευνες σε παιδιά με μαθησιακές διαταραχές έδειξαν καθυστέρηση στην ανάπτυξη της γλώσσας τόσο σε φωνολογικό επίπεδο, όσο και στο εύρος του λεξιλογίου και στην προφορική έκφραση (Gallagher, Frith & Snowling).

Επίσης, σύμφωνα με έρευνες, το παιδί του νηπιαγωγείου που δεν έχει επαρκώς κατανοήσει την έννοια του συλλαβισμού, της κατηγοριοποίησης και άλλες χωροχρονικές έννοιες της προσχολικής ηλικίας, δεν προφέρει όλους τους ήχους της γλώσσας μας και ο λόγος του είναι λακωνικός ή ασαφής, θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερη δυσκολία στην αφομοίωση της ύλης στην Α’ Δημοτικού, από το συνομήλικό του ο οποίος έχει κατακτήσει τα παραπάνω.

Τι είναι η Φωνολογική Ενημερότητα
Φωνολογική Ενημερότητα είναι η συνειδητή διάκριση και ανάλυση της ομιλίας στα επιμέρους στοιχεία της, δηλαδή των λέξεων που αποτελούν την πρόταση, των συλλαβών που αποτελούν τη λέξη, και των φωνημάτων που αποτελούν τη συλλαβή.
Φωνολογική Ενημερότητα δεν είναι μόνο η διάκριση των φωνημάτων μέσα στη λέξη, αλλά και η αντίληψη των σχέσεων μεταξύ τους. (π.χ. το σύμπλεγμα |τρ| αποτελείται από δύο φωνήματα το |τ| και το |ρ|), η αντίληψη της ομοιοκαταληξίας (π.χ. κεράσι/ φαράσι) καθώς επίσης και ο συνειδητός χειρισμός τους μέσα στη λέξη για τη δημιουργία νέων λέξεων (π.χ. αλλαγή της θέσης των φωνημάτων πράγα – πάργα)
Έλλειμμα σε λειτουργίες της φωνολογίας όπως συμβαίνει στα παιδιά με φωνολογική διαταραχή αυξάνει τον κίνδυνο για δυσκολίες στην ανάγνωση, γραφή και ορθογραφία.

Δυσκολίες Άρθρωσης 

Δυσκολίες Άρθρωσης εμφανίζονται στην προσχολική ηλικία, όπου το παιδί αδυνατεί να εκφέρει σωστά μεμονωμένους κάποιους ήχους όπως Ρ, Σ, Θ, Δ, Ξ, Ψ. Συχνά οι διαταραχές άρθρωσης δεν συνοδεύονται από άλλες διαταραχές, αρκετές φορές όμως συνοδεύονται από:
  • Δομικές ανωμαλίες (π.χ. σχιστίες)
  • Ορθοδοντικές ανωμαλίες
  • Νευρολογικές ανωμαλίες

Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;
Πρέπει να ανησυχήσουμε όταν το παιδί εξακολουθεί να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά στην ομιλία του κάποιους φθόγγους (φωνήματα) μέχρι τα 4 έτη. Ο γονιός θα πρέπει να συμβουλευτεί κάποιον ειδικό.

Μαθησιακές Δυσκολίες 

Σύμφωνα με τον ορισμό που είναι περισσότερο αποδεκτός από την επιστημονική κοινότητα σήμερα, ‘’οι μαθησιακές δυσκολίες ή ειδικές μαθησιακές δυσκολίες ή ειδικές εξελικτικές μαθησιακές δυσκολίες’’ είναι ένας γενικός όρος που αναφέρεται σε μία ετερογενή ομάδα διαταραχών, οι οποίες δημιουργούν σημαντικές δυσκολίες στην απόκτηση ή στη χρήση των ικανοτήτων της ακρόασης, της ομιλίας, της ανάγνωσης, της γραφής, του συλλογισμού ή της μαθηματικής σκέψης. Αυτές οι διαταραχές είναι εγγενείς στο άτομο, θεωρείται ότι οφείλονται σε δυσλειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να εμφανίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Προβλήματα αυτορρύθμισης, διαπροσωπικής αντίληψης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης μπορεί να παρουσιάζονται παράλληλα με τις μαθησιακές δυσκολίες, αλλά δε συνιστούν τα ίδια μαθησιακή δυσκολία.
Σήμερα πιστεύουμε λοιπόν πως αν και οι μαθησιακές δυσκολίες μπορεί να συνυπάρχουν και με άλλες δυσκολίες (αισθητηριακή βλάβη, νοητική υστέρηση, σοβαρή συναισθηματική διαταραχή) δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα αυτών των καταστάσεων ή επιδράσεων (Hammill, 1990)

Γενικά χαρακτηριστικά μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες
  • ανώριμη και ανοργάνωτη συμπεριφορά. Έλλειψη οργάνωσης στη σχολική τσάντα, στο δωμάτιό τους, στα συρτάρια της ντουλάπας τους, στον τρόπο που μελετούν τα μαθήματά τους.
  • δυσκολίες στην επιλογή, ταξινόμηση, αποθήκευση και οργάνωση των πληροφοριών στο αρχείο του μυαλού τους.
  • δυσκολίες στις αλληλουχίες π.χ. στο να μάθουν τις μέρες της εβδομάδας, τους μήνες και τις εποχές του χρόνου, να δέσουν τα κορδόνια τους, να βρουν μια λέξη στο λεξικό κ.α.
  • Έλλειψη “στοχαστικότητας’’. Αυτόματη δηλαδή απάντηση σε ερωτήσεις και προβλήματα που κατά κανόνα είναι λανθασμένες αφού δεν έχουν σκεφτεί πριν απαντήσουν.
  • δυσκολία στο να καταγράψουν ένα μήνυμα από το τηλέφωνο γιατί πρέπει να ακούν και να γράφουν γρήγορα και ταυτόχρονα.
  • περιορισμένη συγκέντρωση προσοχής και γρήγορη κόπωση, γιατί ο μηχανισμός ‘’φιλτραρίσματος’’ του εγκεφάλου, ο οποίος ξεχωρίζει το άσχετο και το επουσιώδες, επιτρέποντας στο άτομο να συγκεντρωθεί στο ουσιώδες, δε λειτουργεί ικανοποιητικά.
  • δυσκολίες στην ακολουθία περίπλοκων οδηγιών
  • αποδιοργάνωση σε ατμόσφαιρα άγχους και έντασης
  • θυμούνται απ’ έξω το πρόγραμμα της τηλεόρασης, αλλά όχι την ορθογραφία απλών καθημερινών λέξεων.
  • δείχνουν απογοητευμένα, χωρίς διάθεση για σχολική εργασία. Έχουν δηλαδή χαμηλή αυτοεκτίμηση.
  • χαρακτηρίζονται από ανώριμη κινητικότητα, περιγράφονται ως ‘’ζημιάρικα’’ και αδέξια παιδιά.
  • επειδή το κεντρικό νευρικό τους σύστημα αναπτύσσεται πιο αργά, παραμένουν για περισσότερο χρόνο, από τους συμμαθητές τους, στο στάδιο της συγκεκριμένης σκέψης, το οποίο σύμφωνα με τον Πιαζέ, προηγείται της αφηρημένης σκέψης.
  • δυσκολεύονται πολύ να μάθουν ορισμούς, να θυμούνται ημερομηνίες, μάχες, συνθήκες, ονόματα κλπ.
  • δυσκολεύονται να κατανοήσουν γραφικές παραστάσεις
  • δυσκολεύονται στην αντιγραφή από πίνακα ή καθ’ υπαγόρευση γιατί ο ρυθμός της είναι πιο γρήγορος απ’ αυτόν που μπορούν να ακολουθήσουν.
  • κρατάνε το μολύβι πολύ σφιχτά ή με λάθος τρόπο, με αποτέλεσμα να κουράζεται εύκολα το χέρι τους.
Ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες δεν παρουσιάζει απαραίτητα όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά, αλλά μέρος απ’ αυτά.

Μαθησιακές Δυσκολίες έχουν όσοι μαθητές παρουσιάζουν
  • νοητική αναπηρία, αισθητηριακές αναπηρίες όρασης (τυφλοί, αμβλύωπες με χαμηλή όραση)
  • αισθητηριακές αναπηρίες ακοής (κωφοί, βαρήκοοι)
  • κινητικές αναπηρίες, χρόνια μη ιάσιμα νοσήματα
  • διαταραχές ομιλίας-σλόγου
  • ειδικές μαθησιακές δυσκολίες όπως δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία,
  • σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα.
  • ειδική γλωσσική διαταραχή
  • οριακή νοημοσύνη
  • διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (φάσμα αυτισμού), ψυχικές διαταραχές και πολλαπλές αναπηρίες

Δυσλεξία

Η δυσλεξία θεωρείται η κυριότερη μαθησιακή δυσκολία γιατί περιλαμβάνει στοιχεία απ’ όλες τις μορφές των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών.
Η δυσλεξία εμφανίζεται σε όλους τους τομείς της γλωσσικής λειτουργίας.
Στο φωνολογικό τομέα: Δυσκολία στο μηχανισμό κωδικοποίησης και δημιουργίας αρθρωτικών προτύπων, με συνέπεια, δυσκολία σύνδεσης φωνήματος – γραφήματος.
Στο μορφολογικό τομέα: Αδυναμία σύνδεσης κλιτών λέξεων με τη σημασία που αντιπροσωπεύουν (στον προφορικό λόγο) και αδυναμία κατάκτησης ορθογραφίας (στο γραπτό λόγο)
Στο συντακτικό τομέα: Δυσκολίες στην κατανόηση και παραγωγή πολύπλοκων συντακτικά προτάσεων.
Στο σημασιολογικό τομέα: Αδυναμία κατανόησης της σημασίας των λέξεων

Συμπτώματα μαθητών με Δυσλεξία
Τα κυριότερα λάθη μαθητών με δυσλεξία:
Ανάγνωση
  • Δυσκολία στη διάκριση διαφορετικών λέξεων (π.χ. της αντί στη, νόμος αντί μόνος)
  • Λανθασμένη προφορά φωνηέντων
  • Καθρεφτική ανάγνωση (χα αντί αχ, σάκα αντί κάσα)
  • Παρεμβολή άσχετων φωνημάτων στην ανάγνωση λέξεων.
  • Δεν υπάρχει ροή. Κομπιάζουν, χάνουν τη σειρά, επαναλαμβάνουν ή σταματούν χωρίς λόγο.
  • Διαβάζουν αργά
  • Δεν κατανοούν το κείμενο που διαβάζουν.
Γραφή
  • Ατελής ευθυγράμμιση των λέξεων πάνω στο χαρτί
  • Χρήση κεφαλαίων γραμμάτων ανάμεσα στα μικρά
  • Ακατάστατα-δυσανάγνωστες λέξεις
  • Αντικατάσταση παρόμοιων σχηματικά γραμμάτων
  • Σύγχυση στην ακουστική διαφοροποίηση των φθόγγων (μάσεψε αντί μάζεψε)
  • Αντικατάσταση γραμμάτων
  • Παραλείψεις, προσθήκες και αντιμεταθέσεις γραμμάτων μέσα στην ίδια λέξη
  • Αντιμετάθεση γραμμάτων (αν αντί να)
  • Πρόσθεση συλλαβών (μάθηθημα αντί μάθημα)
  • Αντιμετάθεση συλλαβών (νάμα αντί μάνα)
  • Παραλείψεις συλλαβών
  • Σύγχυση χρήσης συμφωνικών συμπλεγμάτων (πάτρυ αντί για πάρτυ)
  • Αντικαταστάσεις λέξεων
  • Συντακτικά λάθη στις φράσεις

Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες στην Αριθμητική ή Δυσαριθμησίες
Χαρακτηριστικά παιδιών με δυσαριθμησία

  • Η γλωσσική ανάπτυξη των συγκεκριμένων παιδιών (προφορικός λόγος, ανάγνωση, γραφή) είναι κανονική και η επίδοσή τους σε μαθήματα που δεν απαιτούν υψηλές μαθηματικές ικανότητες είναι ικανοποιητική.
  • Δυσκολίες με τις έννοιες χρόνου, προσανατολισμού, ασυνέπεια σε ραντεβού κοινωνικών εκδηλώσεων
  • Δυσκολίες στην απομνημόνευση προσώπων. Μπερδεύουν ονόματα που ξεκινούν από το ίδιο γράμμα
  • Λάθη στις οικονομικές συναλλαγές (πληρωμές, ρέστα)
  • Παραλείπουν, προσθέτουν, αντικαθιστούν, αντιμεταθέτουν αριθμούς όταν γράφουν ή διαβάζουν
  • Δυσκολίες στη νοερή εκτέλεση πράξεων
  • Δυσκολίες στην απομνημόνευση βασικών αριθμητικών δεδομένων.
  • Δυσκολίες στον εντοπισμό τοποθεσιών σε χάρτες
  • Δυσκολίες στην κατανόηση εννοιών μουσικής και στην εκμάθηση των κινήσεων για παίξιμο μουσικού οργάνου.
  • Δυσκολίες στο μυοκινητικό συντονισμό, χαμηλή επίδοση σε δραστηριότητες όπως αθλητικές, χορός.
  • Στο παιχνίδι χάνουν τη σειρά τους, δεν αναπτύσσουν στρατηγικό σχεδιασμό για την επίτευξη συγκεκριμένου στόχου

Διαταραχές Ροής Ομιλίας 

Τραυλισμός

Τι είναι ο Τραυλισμός
Ο λόγος ενός ατόμου που εμφανίζει τραυλισμό χαρακτηρίζεται από συχνές επαναλήψεις ή επιμηκύνσεις ήχων ή συλλαβών ή λέξεων ή συχνών δισταγμών ή παύσεων που διακόπτουν τη ρυθμική ροή του λόγου.

Που οφείλεται
Η αιτιολογία του τραυλισμού δεν είναι πλήρως κατανοητή αλλά υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι προκύπτει από τον συνδυασμό ιδιοσυστατικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Έναρξη Τραυλισμού
  • Πρωτοεμφανίζεται μεταξύ 2 ½ - 5 ετών
  • Πιο σπάνια μπορεί να εμφανιστεί όταν το παιδί είναι στο δημοτικό
  • Όσο μεγαλώνει το παιδί, μειώνεται η πιθανότητα έναρξης τραυλισμού
  • Πιο συχνός στα αγόρια παρά στα κορίτσια 3-4 : 1
Δυσρυθμίες
Δυσρυθμίες είναι οι διαταραχές στο ρυθμό εκφοράς του λόγου και οι τύποι είναι:
  • δισταγμός: παύση, χωρίς ένταση ‘’Δώσε __ τη μπάλα’’
  • παρεμβολές: Χρήση ήχων, συλλαβών και λέξεων που δεν έχουν σχέση με το κείμενο και το νόημα ‘’Δώσε θαααα τη εεεε μπάλα’’
  • επαναδιατυπώσεις: ‘’Δώσε τη μία μπάλα’’, ‘’Βλέπω ένα καράβι πλοίο’’
  • μη ολοκληρωμένες φράσεις: Αδυναμία να ολοκληρώσει μία πρόταση που ξεκίνησε. ‘’Δώσε τη αλλά δεν τη θέλω’’
  • επαναλήψεις φράσεων: (2 τουλάχιστον λέξεων)
  • επαναλήψεις λέξεων: (έως 2 φορές)

Δευτερεύουσες ή Συνοδές Συμπεριφορές
  • Διαφυγής: π.χ. κλείσιμο/ σφίξιμο των ματιών, κούνημα της κεφαλής, των άκρων ή του κορμού με στόχο να λήξει το τραυλικό επεισόδιο και να ολοκληρωθεί η πρόταση
  • Αποφυγής: αλλαγή λέξης με στόχο την ολοκλήρωση της πρότασης χωρίς τραυλικό επεισόδιο

Εξελικτικός και Επίμονος Τραυλισμός
Συχνά εμφανίζονται δυσρυθμίες (διαταραχή στο ρυθμό εκφοράς του λόγου) από την ηλικία που ξεκινάει ο λόγος του παιδιού 2 ½ - 3 χρονών.
Ο εξελικτικός τραυλισμός εμφανίζεται κατά την ανάπτυξη του παιδιού (εξ ού και η λέξη εξελικτικός)
Η δυσρυθμική ομιλία (διαταραχή στο ρυθμό εκφοράς του λόγου) θα πάρει τρεις πιθανές πορείες ή εξελίξεις.
  • πρώιμη (αυθόρμητη) ανάρρωση στους πρώτους 6- 18 μήνες μετά την εμφάνιση
  • καθυστερημένη ανάρρωση 18-36 μήνες
  • χρόνιος ή επίμονος τραυλισμός, αν συνεχίσει να τραυλίζει μετά τους 36 μήνες.
Καλό είναι να μην αφήνουμε τίποτα στην τύχη και στις πιθανότητες.
ΟΛΑ τα παιδιά που παρουσιάζουν συμπτώματα δυσρυθμιών θα πρέπει να αξιολογηθούν από έμπειρους ειδικούς όσο νωρίτερα γίνεται.
Η πρόληψη είναι η καλύτερη αντιμετώπιση.

Τραυλισμός Εφήβων & Ενηλίκων
Ο τραυλισμός είναι μία επικοινωνιακή δυσκολία που χαρακτηρίζεται από αντανακλαστικά, ανεξέλεγκτα κολλήματα, επαναλήψεις συλλαβών ή επιμηκύνσεις ήχων που επηρεάζουν τη ροή της ομιλίας. Τα συμπτώματα αυτά συνοδεύονται από συναισθήματα ντροπής, φόβου, απογοήτευσης, έντασης και από χαμηλή αυτοπεποίθηση.

Τι μπορώ να περιμένω από τη λογοθεραπεία
Παρότι δεν υπάρχει ίαση για τον τραυλισμό, ούτε εγγύηση για τα αποτελέσματα της θεραπείας η λογοθεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει:
  • Να αναλάβεις την ευθύνη της ομιλίας σου και να μάθεις τρόπους να ελέγχεις τη ροή σου.
  • Να απελευθερώσεις τον εαυτό σου και να χρησιμοποιήσεις το δυναμικό σου έχοντας έλεγχο της ομιλίας σου.
  • Να διαχειρίζεσαι την επικοινωνία σου και να αυξήσεις την αυτοπεποίθησή σου σε περιστάσεις επικοινωνίας στο σπίτι, στη δουλειά, στις κοινωνικές και επαγγελματικές επαφές, στις σχέσεις σου με το άλλο φύλο.
  • Να μάθεις τεχνικές ομιλίας και να αποφασίσεις ποιες από αυτές εξυπηρετούν τις δικές σου καθημερινές επικοινωνιακές ανάγκες.
  • Να οριοθετήσεις τους γύρω σου και τη στάση που έχουν σε σχέση με την ομιλία σου.
  • Να αναπτύξεις επικοινωνιακές και κοινωνικές δεξιότητες, αυτοέλεγχο και δεξιότητες επίλυσης επικοινωνιακών προβλημάτων.
Υπάρχουν πολλές και διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις, ατομικά και ομαδικά θεραπευτικά προγράμματα, που καλύπτουν τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περίπτωσης. Αναζήτησε τη θεραπεία που καλύπτει τις δικές σου επικοινωνιακές ανάγκες, απευθυνόμενος σε εξειδικευμένο λογοθεραπευτή.
Η λογοθεραπεία μπορεί να σε βοηθήσει να καταφέρεις θετική αλλαγή στην ομιλία, λειτουργικότερη επικοινωνία σε όλο το εύρος των κοινωνικών και επαγγελματικών σου δραστηριοτήτων, αλλά και στον τρόπο που λειτουργείς και αισθάνεσαι στην επικοινωνία σου με τους άλλους.

Ταχυλαλία
Ταχυλαλία είναι μία διαταραχή του λόγου και χαρακτηρίζεται από γρήγορο ή/ και ανώμαλο ρυθμό ομιλίας. Ένα άτομο με ταχυλαλία μπορεί να παρουσιάζει συμπτώματα:
  • Αυξημένο αριθμό δυσρυθμιών οι περισσότερες από τις οποίες δεν εμφανίζονται σε άτομα με τραυλισμό
  • Συχνή χρήση παύσεων και προσωδιακών μοτίβων που δεν ταιριάζουν με τους συντακτικούς και σημασιολογικούς περιορισμούς της γλώσσας
  • Ακατάλληλος αριθμός (συνήθως υπερβολικές) συναρθρώσεων μεταξύ ήχων, κυρίως σε πολυσύλλαβες λέξεις
Επίσης παρατηρούνται:
  • Δυσκολία να εκφράσει τις σκέψεις του
  • Δυσκολίες στην άρθρωση
  • Περιορισμένη συνείδηση των δυσκολιών του ( ρυθμός/ άρθρωση)
  • Δυσκολίες μάθησης όχι λόγω μειωμένης νοητικής ικανότητας
  • Διάσπαση προσοχής, υπερκινητικότητα ή περιορισμένη ικανότητα συγκέντρωσης
  • Δυσκολίες στην ακουστική διάκριση
  • Ανοργάνωτη γραφή

ΔΕΠ-Υ 

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ)
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα είναι μία διαταραχή που συνήθως πρωτοεμφανίζεται στη νηπιακή ηλικία, έχει τη μέγιστη ένταση κατά τη σχολική ηλικία και σε πολλές περιπτώσεις εξακολουθεί να παραμένει σοβαρό πρόβλημα στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή.

Χαρακτηριστικά παιδιών με Ελλειμματική προσοχή – Διάσπαση
  • Ο μαθητής δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στη λεπτομέρεια και κάνει λάθη απροσεξίας
  • Διασπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα
  • Φαίνεται να μην ακούει.
  • Έχει περιορισμένο εύρος προσοχής κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων και εργασιών
  • Δυσκολεύεται στην ολοκλήρωση εργασιών
  • Αποφεύγει ή εκφράζει δυσαρέσκεια για εργασίες που απαιτούν προσοχή
  • Δυσκολεύεται στην οργάνωση εργασιών και δραστηριοτήτων.
  • Χάνει ή ξεχνάει πολύ συχνά βιβλία, εργασίες, στυλό κ.τ.λ.

Υπερκινητικότητα
Χαρακτηριστικά παιδιών με υπερκινητικότητα
  • Ο μαθητής κινείται νευρικά ή στριφογυρίζει στη θέση του
  • Φεύγει συχνά από το θρανίο του
  • Τρέχει ή σκαρφαλώνει υπερβολικά
  • Βρίσκεται συνέχεια ‘’εν κινήσει’’ ή έχει την τάση για συνεχή δράση
  • Φλυαρεί

Ειδική γλωσσική διαταραχή

Ειδική Γλωσσική Διαταραχή
Άλλοι όροι που χρησιμοποιούνται: Αφασία, δυσφασία, εξελικτική δυσφασία, εξελικτική γλωσσική διαταραχή, ειδική εξελικτική γλωσσική διαταραχή.
Χαρακτηριστικά παιδιών με Ειδική Γλωσσική Διαταραχή
  • Ελλείψεις στην έκφραση και στην κατανόηση του λόγου
  • Φτωχό λεξιλόγιο, ελλείψεις στο συντακτικό και στη γραμματική
  • Δυσκολία στην απομνημόνευση και στην ανάκληση
  • Δυσκολία στην πρόσληψη και στην καταγραφή της γλώσσας
  • Δυσκολία στην κατανόηση χωροχρονικών εννοιών
  • Δυσκολία στην αλληλουχία
  • Δυσκολία στην κατανόηση μέσης και παθητικής φωνής
  • Δυσκολία στην κατανόηση αφηρημένων εννοιών, μεταφορικών και αλληγορικών εκφραστικών σχημάτων
  • Δυσκολία στην εύρεση και χρήση των κατάλληλων λέξεων
Η αδυναμία των παιδιών με ειδική γλωσσική διαταραχή να προσδιορίσουν το πρόβλημα, να επινοήσουν εναλλακτικές στρατηγικές και να αξιολογήσουν την έκβασή τους, έχει ως συνέπεια να καταφεύγουν συχνά σε παρορμητικές λύσεις, όπως σωματική επιθετικότητα, κοινωνική απόσυρση κ.α.
Η έγκαιρη παρέμβαση στις γλωσσικές δυσλειτουργίες βελτιώνει θεαματικά την προφορική έκφραση, τις σχολικές επιδόσεις (γραφή, ανάγνωση, ορθογραφία) αλλά και τη συμπεριφορά.

Δυσαρθρία

Ορισμός
Δυσαρθρία είναι η ελλιπή ικανότητα κινητικής εκτέλεσης της ομιλίας εξ αιτίας αδυναμίας, πάρεσης ή παράλυσης των μυών του στοματικού μηχανισμού. Η διαταραχή εμφανίζεται σε ένα ή περισσότερα πεδία όπως αναπνοή, αντήχηση, φώνηση, άρθρωση και προσωδία.

Αξιολόγηση Δυσαρθρίας
Αναπνοή
  • Πρότυπο
  • Έλεγχος
  • Ζωτική χωρητικότητα
  • Αναλογία εκπνοής – εκπνοής
Φωνή
  • Ποιότητα
  • Βασική συχνότητα
  • Δυναμική – εύρος
  • Ένταση
Προσωδία – Αντήχηση
  • Ρινικότητα
  • Μελωδικότητα
  • Τονισμός
Άρθρωση
  • Φωνολογική εκτίμηση
  • Ταχύτητα
Κινητικότητα Γνάθου–Χειλιών – Γλώσσας – Προσώπου
  • Αισθητικο–κινητική εκτίμηση του στοματικού μηχανισμού
  • Αισθητικο–κινητική εκτίμηση του προσώπου

Δυσπραξία

Αναπτυξιακή Λεκτική Δυσπραξία
Αδυναμία εκούσιας οργάνωσης και εκτέλεσης αρθρωτικών κινήσεων ενώ οι μύες του αρθρωτικού μηχανισμού δεν εμφανίζουν ιδιαίτερη διαταραχή.

Αναπτυξιακή Πρόσωπο – Στοματική Δυσπραξία
Αναφέρεται σε αδυναμία εκούσιας οργάνωσης των κινήσεων του λάρυγγα, της γλώσσας, των παρεών και των χειλιών ΕΝΩ υπάρχει φυσιολογική ακούσια κίνηση (αυτοματοποιημένη κίνηση), δηλαδή εμφανίζεται ως διαταραχή οργάνωσης μη – λεκτικών ενεργειών (σίτιση, έκφραση προσώπου). Συνυπάρχει συχνά μαζί με την λεκτική δυσπραξία.

Χαρακτηριστικά Δυσπραξίας
  • Μειωμένο ρεπερτόριο φωνηέντων (παραμόρφωση)
  • Αστάθεια των αρθρωτικών λαθών
  • Μεγαλύτερη δυσκολία σε ελεύθερη αφήγηση
  • Διαταραχή σε ταχύτητα και ακρίβεια της διαδοχοκίνησης συλλαβών
  • Διαταραχές στην προσωδία
  • Υπερβολική προσπάθεια των αρθρωτών
  • Έντονη συμπεριφορά στην ομιλία δοκιμάζοντας και διορθώνοντας (‘’trial & error’’)
  • Κατάρρευση στην προσπάθεια ομιλίας (‘’break down’’)
  • Συνοδεύεται συχνά από προσωπο – στοματική δυσπραξία
  • Μειωμένη καταληπτότητα
  • Αργοπορημένο ξεκίνημα της γλωσσικής ανάπτυξης
  • Περιορισμένο ψέλλισμα / βάβισμα σε βρεφική ηλικία
  • Περιορισμένο ρεπερτόριο φθόγγων

Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές – Αυτισμός 

Εισαγωγή
Μισό εκατομμύρια παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο έχουν κάποια μορφή αυτισμού. Παρόλα αυτά, πολλοί παιδίατροι δεν έχουν δει ποτέ ένα αυτιστικό ασθενή, έτσι δεν ξέρουν τι να αναζητήσουν, οι μη ενημερωμένοι γιατροί μπορεί να πουν στους γονείς που ανησυχούν ότι απλά υπερβάλλουν και ότι θα πρέπει να περιμένουμε και να δούμε.
Εάν το παιδί σας εμφανίζει συμπτώματα της διαταραχής του φάσματος του αυτισμού, μια τέτοια προσέγγιση είναι επικίνδυνη επειδή ο χρόνος είναι πραγματικά πολύ σημαντικός.
Ο αυτισμός είναι μια νευροβιολογική κατάσταση με πολλές προκλήσεις αλλά και σπουδαία χαρίσματα. Δεν είναι μια ψυχική ασθένεια ή αποτέλεσμα κακών γονέων και πολλοί άνθρωποι με αυτισμό έχουν διαπρέψει και προσφέρει πολλά στην κοινωνία μας.
Τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με διαταραχή του φάσματος του αυτισμού πρέπει να ξεκινήσουν προγράμματα πρώιμης παρέμβασης το συντομότερο δυνατόν καθώς ο χρόνος είναι πολύτιμος.

Διαγνωστικά κριτήρια
Για να ανήκει το παιδί στην διαγνωστική κατηγορία ‘’Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος’’, πρέπει να έχει τουλάχιστον έξι συμπτώματα, με τουλάχιστον δύο συμπτώματα από τον τομέα : κοινωνική αλληλεπίδραση και ένα σύμπτωμα από τον τομέα: επικοινωνία και από τον τομέα: συμπεριφορά.
Κοινωνική αλληλεπίδραση:
  • Χαρακτηριστική αδυναμία στη χρήση πολλαπλών μη λεκτικών συμπεριφορών
  • Αποτυχία να αναπτύξει κατάλληλες για την ηλικία του σχέσεις με συνομηλίκους του
  • Έλλειψη αυθόρμητης αναζήτησης να μοιραστεί τα ενδιαφέροντα ή τα επιτεύγματα του με τους άλλους
  • Έλλειψη κοινωνικής ή συναισθηματικής αμοιβαιότητας

Επικοινωνία:
  • Καθυστέρηση ή έλλειψη της προφορικής γλωσσικής ανάπτυξης
  • Σοβαρή αδυναμία στις ομιλητικές δεξιότητες
  • Στερεοτυπική και επαναλαμβανόμενη χρήση της γλώσσας
  • Έλλειψη αυθόρμητου, κατάλληλου για την ηλικία, συμβολικού παιχνιδιού ή παιχνιδιού μίμησης

Συμπεριφορά:
  • Απασχόληση με τουλάχιστον ένα στερεότυπο και περιορισμένο μοτίβο ενδιαφέροντος σε μη φυσιολογικό βαθμό
  • Άκαμπτη εμμονή σε μη λειτουργικές ρουτίνες ή τελετουργίες
  • Επαναλαμβανόμενες κινήσεις και ενασχόληση με τμήματα αντικειμένων
  • Επίμονη ενασχόληση με μέρη αντικειμένων

Εκτός από αυτά τα έξι συμπτώματα, το παιδί πρέπει επίσης να δείχνει μια καθυστέρηση στην κοινωνική αλληλεπίδραση, την κοινωνική επικοινωνία, ή το συμβολικό παιχνίδι. Η διάγνωση του αυτισμού μπορεί να συμβεί και αργότερα αλλά είναι σαφές ότι τα συμπτώματα είναι εμφανή πριν από την ηλικία των 3 ετών.
Μετά από τη διάγνωση του αυτισμού, αρχίζει η πραγματική δουλειά. Τα αυτιστικά άτομα χρειάζονται πολύ βοήθεια. Και επειδή υπάρχουν τόσες διαφοροποιήσεις ανά άτομο όσον αφορά τις δυσκολίες και τα συμπτώματά τους, χρειάζονται εξατομικευμένα προγράμματα.
Οι γονείς και όσοι εμπλέκονται με την αγωγή και την εκπαίδευση τους πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι μια ολοκληρωμένη προσέγγιση λειτουργεί καλύτερα ώστε να εξακριβωθούν οι δυσκολίες λεπτομερειακά και να εργαστούμε μεθοδευμένα για την ανάπτυξη του δυναμικού του κάθε ατόμου.
Ο αυτισμός δεν θεραπεύεται αλλά με πολύ δουλειά και συντονισμένες προσπάθειες βελτιώνονται τα συμπτώματά του.

Οριακή Νοημοσύνη 

Η νοημοσύνη είναι το σύνολο των πνευματικών λειτουργιών που χρησιμοποιούμε για να αντιμετωπίσουμε νέες καταστάσεις και να λύσουμε προβλήματα αξιοποιώντας προηγούμενες εμπειρίες.
Η νοημοσύνη διακρίνεται σε πρακτική και θεωρητική. Η πρακτική νοημοσύνη συνίσταται στη δύναμη προσαρμογής σε νέες καταστάσεις, ενώ η θεωρητική στην ικανότητα του ατόμου να προβαίνει σε κρίσεις και συλλογισμούς.
Τα πνευματικά χαρακτηριστικά παιδιών με οριακή νοημοσύνη
  • Βραδύς ρυθμός πνευματικής ανάπτυξης
  • Ελλιπής πνευματική ανάπτυξη
  • Φαινόμενα παλινδρόμησης
  • Διαταραχές λόγου ή γλωσσικές δυσχέρειες
  • Αδυναμία συγκέντρωσης – προσοχής
  • Ασθενής μνήμη
  • Αδυναμία επανάληψης και άσκησης
  • Αδράνεια των νοητικών διεργασιών
Το παιδί με οριακή νοημοσύνη μπορεί να μην έχει προβλήματα στη γραφή, στην ανάγνωση ή στην αποστήθιση. Αυτός είναι και από τους βασικούς λόγους που το πρόβλημα δεν εντοπίζεται από την αρχή. Το πρόβλημα εμφανίζεται στις μεγάλες τάξεις του Δημοτικού (από Γ’ τάξη και στο Γυμνάσιο, όπου απαιτούνται σύνθετες γνωστικές διαδικασίες όπως επαγωγική, συνειρμική, αναλυτική, συγκριτική, αφηρημένη και συμπερασματική σκέψη, καθώς και λογική κρίση). Οι παραπάνω αδυναμίες οδηγούν σε μαθησιακές δυσκολίες ευρέως φάσματος. 

Διαταραχές Φωνής 

Τι είναι η φωνή
Φωνή είναι ο ήχος που παράγεται από τον λάρυγγα και χαρακτηρίζεται από το ύψος (τόνος), την ένταση και τη χροιά ή ποιότητα. Στη φώνηση παίρνουν μέρος τα φωνητικά όργανα σε συνεργασία με τον εκπνεόμενο αέρα.

Προβλήματα που μπορούν να παρουσιαστούν
  • βραχνάδα
  • ξηρότητα
  • σπασίματα στη φωνή
  • αλλαγές στο ύψος και την ένταση της φωνής
  • ενρινότητα
  • πόνος στο λαιμό
  • έντονος βήχας
  • απώλεια φωνής (μπορεί να συμβεί πολλές φορές ενώ οι φωνητικές χορδές δεν παρουσιάζουν οργανικό πρόβλημα)
  • λαρυγγίτιδα
  • πολύποδες
  • οζίδια
  • οιδήματα
  • κάλλοι
  • Μερικές φορές παρατηρείται και η κατάσταση της εφηβοφωνίας όπου παρουσιάζεται μια δυσλειτουργία του ύψους της φωνής στα αγόρια, στην αρχή της εφηβείας.

Αίτια των προβλημάτων φωνής
Τα προβλήματα φωνής στα παιδιά και στους ενήλικες μπορεί να οφείλονται σε :
  • κακοποίηση φωνητικών χορδών
  • ανατομικές ανωμαλίες – νεοπλάσματα
  • σχιστίες
  • παράλυση
  • νευρομυϊκές παθήσεις
  • σύνδρομα
  • νευρωσικές διαταραχές
  • φαρμακοθεραπεία

Ο ρόλος του Λογοθεραπευτή
Εάν αυτά τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από μία εβδομάδα επισκεφθείτε πρώτα τον ωτορινολαρυγγολόγο σας και αν χρειαστεί συμβουλευτείτε έναν Λογοθεραπευτή ο οποίος θα σας βοηθήσει:
  • να καταλάβετε ποιο είναι το πρόβλημα
  • να αντιμετωπίσετε τις δυσκολίες
  • να εξασκηθείτε στη σωστή χρήση της φωνής σας

Προβλήματα Ακοής 

Παράγοντες που μπορεί να επηρεαστεί η ακοή
Η ακοή του παιδιού μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες όπως:
  • κληρονομικότητα ή επιπλοκές πριν, μετά ή κατά τη γέννηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, επιβάλλεται ο άμεσος έλεγχος ακοής.
  • ωτίτιδες που εμφανίζονται συχνά κατά την προσχολική ηλικία
  • έκθεση σε δυνατούς θορύβους, ιδιαίτερα στα μεγαλύτερα άτομα.
Από 3-6 μηνών το παιδί θα πρέπει
  • να ανοιγοκλείνει τα μάτια ή κλαίει σε δυνατούς θορύβους
  • να ξυπνάει από δυνατούς θορύβους
  • να γυρίζει το κεφάλι προς την πηγή του θορύβου
  • να χαμογελάει όταν του μιλάει κάποιος
  • να αναγνωρίζει τη φωνή της μητέρας
  • να αρχίζει να ευχαριστιέται με παιχνίδια όπως κουδουνίστρες.
Από 6 μηνών – 1 χρόνου το παιδί θα πρέπει
  • να δείχνει σημεία αναγνώρισης του ονόματός του
  • να βγάζει διάφορους φθόγγους και συνδυασμούς φθόγγων
  • να καταλαβαίνει το ‘’όχι’’
  • να κατανοεί απλές εντολές όπως ‘’δώσε μου...’’, ‘’έλα κοντά μου’’, ‘’γεια σου’’
Από 1 χρόνου μέχρι 18 μηνών το παιδί θα πρέπει
  • να δείχνει αντικείμενα
  • να μιμείται απλούς ήχους και λέξεις
  • να λέει από 2 έως 10 λέξεις
Από 1,5 μέχρι 5 χρονών το παιδί θα πρέπει
  • να σας ακούει όταν το φωνάζετε από ένα άλλο δωμάτιο
  • να ακούει και να κατανοεί τον διάλογο των μεγάλων
  • να ακούει τηλεόραση και μουσική στην ίδια ένταση όπως τα υπόλοιπα άτομα του περιβάλλοντός του
  • να έχει φυσιολογική ποιότητα φωνής
  • να έχει φυσιολογική εξέλιξη της ομιλίας και του λόγου (άρθρωση, φωνολογία, λεξιλόγιο, σύνταξη)
  • να σχετίζεται με συνομήλικα παιδιά και να δημιουργεί σχέσεις ανάλογα με την ηλικία του.


Ο ρόλος του Λογοθεραπευτή
Γεγονός είναι ότι το παιδί θα χρειαστεί επιπλέον γλωσσική εξάσκηση για την βελτίωση της επικοινωνίας του. Η λογοθεραπευτική παρέμβαση σε συνεργασία με το οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον, δίνει όλες αυτές τις ευκαιρίες για την εξέλιξη του λόγου, συμβάλει επίσης στον εμπλουτισμό των εμπειριών, στην εξέλιξη του λόγου και της ομιλίας, στην ένταξη σε κανονικό σχολείο και αργότερα στην επαγγελματική κατάρτιση για μια πλήρη ενσωμάτωση στην κοινωνία ως ισότιμο μέλος.

Αφασία Ενηλίκων 

Τι είναι Αφασία
Αφασία είναι η προσωρινή ή μόνιμη απώλεια της ικανότητας για ομιλία, ακολουθούμενη – όχι πάντα – από διαταραχή της ικανότητας για κατανόηση του προφορικού ή του γραπτού λόγου.
Η κατάσταση αυτή μπορεί να επέλθει κατόπιν δυσλειτουργίας των αντίστοιχων κέντρων του εγκεφάλου.
Η σοβαρότητα της ασθένειας και οι επιπτώσεις της στην επικοινωνία, διαφέρουν από άτομο σε άτομο.
Οι πιθανότητες αποκατάστασης αυξάνονται με την άμεση παρέμβαση των ειδικών.

Προέρχεται από:
  • Εγκεφαλικό επεισόδιο
  • Κρανιοεγκεφαλική κάκωση
  • Άλλες νευρολογικής φύσης παθήσεις

Δυσκολίες σε:
  • Έκφραση (λεξιλόγιο, συντακτικό, γραμματική)
  • Φώνηση
  • Κατανόηση του προφορικού ή και του γραπτού λόγου
  • Κινητικότητα
  • Αισθήσεις (όραση, αφή, γεύση)
  • Σίτιση και πόση
  • Ψυχολογική κατάσταση
  • Δραστηριότητες της καθημερινής ζωής

Σχιστίες 

Συχνότητα και αιτιολογία
Οι σχιστίες αποτελούν συχνές μορφές δυσπλασίας (1 παιδί κάθε 650 γεννήσεις) που εκδηλώνονται στα χείλη, την υπερώα (ουρανίσκος) ή και στα δύο και οφείλονται στην ελλιπή ανάπτυξη και συνένωσή τους κατά την εμβρυική περίοδο.

Διαταραχές
Οι σχιστίες έχουν άμεσο αντίκτυπο:
  • στην άρθρωση, με σοβαρές επιπτώσεις στη γλωσσική εξέλιξη των παιδιών, αν και σε ένα μικρό ποσοστό η ομιλία εξελίσσεται σωστά χωρίς παρέμβαση.
  • στη χροιά της φωνής, με έντονη ρινολαλία (μιλάει από τη μύτη) λόγω μη λειτουργίας του υπεριοφαρυγγικού σφιγκτήρα.
  • στην ακοή, με επαναλαμβανόμενες ωτίτιδες. Μερικά παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν την ομιλία, όταν η ακουστική απώλεια είναι χρόνια ή εμφανίζεται και στα δύο αυτιά.
  • στη ρόφηση των βρεφών (κίνηση θηλασμού)
  • στη μάσηση και κατάποση
  • στην οδοντοφυΐα (οδοντικές διαταραχές).

Ο ρόλος του Λογοθεραπευτή
Ο Λογοθεραπευτής υποστηρίζει τους γονείς από τις πρώτες μέρες σε διάφορα πρακτικά θέματα που προκύπτουν, όπως π.χ. διάφορες τεχνικές ρόφησης του γάλακτος στα βρέφη, μιας και αδυνατούν να θηλάσουν. Στους μετέπειτα μήνες παρεμβαίνει καθοριστικά στα στάδια εξέλιξης φωνής, λόγου και ομιλίας.
Ο Λογοθεραπευτής θα προτείνει συστηματική παρακολούθηση του παιδιού και θα το εντάξει σε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα.